Torasik Outlet Sendromu (TOS)

Toraks Çıkım Sendromu veya Omuz Kapanı Hastalığı da denen Torasik Outlet Sendromu (TOS) kola giden damar ve sinirlerin; boyun, omuz ve göğüs kafesinin bazı yapıları arasından geçerken basıya uğraması ile meydana gelen; kol, omuz, boyun ve sırtta ağrı ve uyuşmalar, bazen de kolda şişme veya morarma ile kendini gösteren bir hastalıktır. Hasta için çok sıkıntı verici bir rahatsızlıktır ve tanı koymak da hekim için oldukça zordur. Anatomi Boyunda omurilikten çıkan sinirler birbirleriyle bir ağ oluşturduktan sonra skalen kaslar, köprücük kemiği ve 1. kaburga arasından geçerek koltuk altından kola dağılırlar. Sinirlere bu bölgede kolun ana damarları da eşlik eder. Skalen kaslar, köprücük kemiği ve 1. kaburganın oluşturduğu bu aralığa toraks çıkımı adı verilir. Sebepler Uzun saatler boyunca pozisyon değiştirmeden çalışılan ve egzersize fazla zaman ayırılmayan günümüzde bu rahatsızlık sık olarak görülmektedir. Toraks çıkımında damar ve sinirlerin sıkışması çok değişik sebeplerden olabilir. Bazı hastalarda çıkımı daraltan fazladan bir kaburga kemiği (servikal kosta) bulunur. Bu bölgeye gelen travmalar, kaburga ve köprücük kemiğinin kırıkları da çıkımı daraltabilir. En sık nedenlerden biri omuzların aşağı düşerek köprücük kemiğinin kaburga üzerine yaslanarak çıkımı daraltmasıdır. Uzun süre kolu yukarıda iş yapanlar (tahtaya yazı yazan öğretmenler, boyacılar, voleybolcular, balerinler, vs), kolları öne uzanmış aynı pozisyonda çalışanlar (kasiyerler, bilgisayarcılar, bankacılar) risk altındadır. Belirtiler Belirtiler damar ve sinirlerin sıkışmasına bağlı değişebilir. Damar sıkışması daha az görülür, ancak daha ciddi sorunlara yol açabilir. Kolda morarma ve şişme olabilir. Daha sık olarak sinirlerin pozisyona bağlı sıkışması söz konusudur. Sırtta özellikle kürek kemiği çevresinde ağrı ve kas spazmları (kulunç), boyun, göğüs ve koltuk altına yayılan ağrılar olabilir, fakat şikayetler en sık kolda görülür. Kolda ağrı ve uyuşma daha çok iç kısımlarda küçük parmağa doğru yayılır. Kol belli pozisyonlardayken, özellikle yukarıda çalışırken veya gece üzerine yatıldığında iyice uyuşur. Bu belirtiler kalp hastalıkları, boyun fıtığı, meme hastalıkları,  dirsek ve el bileğindeki diğer sinir sıkışmaları ile karışabilir. Tanı Torasik outlet sendromu tanısını koymak oldukça zordur, çünkü spesifik bir tanı yöntemi yoktur. Tanı sıklıkla öykü, muayene ve diğer olası nedenleri ekarte ederek konur. Bazı pozisyonel testler yapılabilir. Boyun filmi çekilerek fazla kaburga olup olmadığına bakılabilir. EMG ve SEP gibi sinir iletim testleri bazen yardımcı olabilir. Boyun fıtığı şüphesi varsa boyun MR'ı çekilebilir. Tedavi Torasik outlet sendromu için çeşitli tedavi yöntemleri uygulanabilir. Öncelikle rahatsızlığa yol açan nedenlerin ortadan kaldırılması gereklidir. Uzun süre aynı pozisyonda çalışmanın önlenmesi, sık aralıklarla dinlenme, işyeri ergonomisinin düzeltilmesi gereklidir. Fazla ağırlık taşımak, uzun süreli kol önde ve yukarıda aktiviteler, rahatsız olan omuzda ağırlık taşımak yakınmaları artırdığından kaçınmak gerekir. Evde yapılacak basit egzersizlerde fazla kasılmış olan skalen kaslar gevşetilir ve omuz çevresi kaslar güçlendirilir. Fizyoterapi seansları da faydalı olabilir. Çok ağrısı olan hastalarda boyun ve sırt bölgesinden yapılacak enjeksiyonlar oldukça faydalı olabilir. Ancak hastaların büyük çoğu bu tedavilere yanıt vermeyebilir, o zaman cerrahi tedavi gereklidir. Boyundan veya koltuk altından yapılan kesi ile skalen kaslar kesilir, çıkımı rahatlatmak için 1. kaburga ve varsa servikal kosta çıkarılır. Prof. Dr. Mustafa Yüksel